TARİH OKUMAK
Siyer okumak, Kuran’ın hayata müdahalesini okumaktır. Sahih ve abartısız siyer bilgileri bize, Kuran’ın kendisine teslim olmuş bir toplumu nasıl değiştirdiğinin somut örneklerini sunar.
“Onlar bir ümmetti; gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandıklarınız sizindir. Siz, onların yaptıklarından sorumlu değilsiniz.” (BAKARA :134)
Siyer okumak, Kuran’ın hayata müdahalesini okumaktır. Sahih ve abartısız siyer bilgileri bize, Kuran’ın kendisine teslim olmuş bir toplumu nasıl değiştirdiğinin somut örneklerini sunar.
Resulullah sonrası Müslümanların tarihini okumak ise; Kuran’ın hayattan çekilmesinin seyrini okumaktır. İslam tarihinde, Kuran’ın Müslümanların istikametini tayin eden birinci özne olmaktan nasıl yavaş yavaş çekildiğinin izlerini süreriz.
Bu izler şu açıdan önemlidir. İçinde yaşadığımız toplumun İslam anlayışları, o günlerden başlayan yön değişikliklerinin büyümüş ve kalıplaşmış halleridir.
“Vahyedilen din” ile “insanların dinden anladıkları” yüzyıllar önce birbirine karıştırıldı. Bu karışımın ayrıştırılıp vahy eksenli bir din algısının ortaya konulması için, gelen tüm bilgileri Kur’an’la sağlamasını yapmamız gerekiyor. Hadis, siyer, fıkıh, tefsir,…. Vs tüm kaynakları Kur’an süzgecinden geçirmek zorundayız. Bu bakış açısı ile yapılan bir tarih okuması da bize iletilen ve üretilen arasındaki bu karışımın sapma noktalarının somut örneklerini sunacaktır.
Rivayetlere dayanması, gerçekliliğinin tartışmalı oluşu, yazanların galiplerin yazıcıları olmaları….. gibi önemli sebeplerden yola çıkarak tarihle uğraşmak, abesle iştigal olarak görülebilir.
Ama içinde yaşadığımız toplumu anlamamız için, onu oluşturan tarihi süreci bilmemiz gerekir. Şu sorular zihinlerimizi meşgul etmiyor mu?
“Müslümanlar, nasıl oldu da bu hale geldi?”
“Şiilik ve Sünnilik ne zaman ve nasıl oluştu?”
“Müslümanlar, nasıl Kur’an’dan bu kadar uzaklaştı?”
“Müslümanım diyen topluluklar, ellerinde tuttukları Kur’an’la nasıl bu kadar yabancılaştılar?”
“”Kur’an, hiçbir aileyi, kabileyi, ırkı üstün görmezken nasıl bir aile ve kabile İslam adına değerli görüldü ve kutsandı?”
“Sultanlar, nasıl Allah’ın yeryüzündeki gölgesi oldular? İşledikleri zulümlere ve yaşadıkları fıska rağmen onlara itaat ne zaman ve nasıl farz oldu?”
“Kuran’ın, “akletmeyecek misiniz?, aklınızı kullanmayacak mısınız? diye defalarca sorarak akla ve bilgiye çok önem vermesine rağmen, ona inandığını söyleyen Müslümanlar, nasıl ilmen geri kaldılar?”
“Kur’an, tek bir ümmet olduğumuzu söylerken halkı Müslüman olan topraklarda bu kadar ulus devletler nasıl oluştu?”
Bu gibi sorulara ancak ciddi bir tarih okuması ile cevaplar bulabiliriz.
Yalnız, tarih okumaları sırasında dikkat etmemiz gereken husus şudur; Tarih kitapları ile ulaştığımız bilgiler zannidir. Yani kesin bilgi ihtiva etmezler. Dolayısıyla bu bilgilerden itikat, ilke çıkarılamaz. Şia’nın yaptığı gibi tarihi bir olay üzerine inanç esası geliştirilemez.
İlk tarih kitapları, genelde mevcut iktidarların kontrolünde tek bir bakış açısı ile yazıldığı için pek suya sabuna dokunmazlar. Bu sebeple bulunabilirse muhalif kaynaklardan, farklı bakış açısı ile yazılmış yorumlardan faydalanılmalıdır. Son yıllarda bu alanda da farklı yorumlar içeren kitaplar yayımlanmaya başladı.
Aydınlatıcı olduğunu düşündüğüm bu tür kitapların listesi ile bitirelim:
Sabri Hizmetli, İslâm Tarihi, Ankara Okulu Yay.
Philip K. Hitti, Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi, İFAV
M. Hodgson, İslamın Serüveni, İz Yay.
İrfan Aycan, Saltanata Giden Yolda Muaviye Bin Ebî Süfyan, Fecr Yay.
Muhammed Âbid Cabirî, İslâm'da Siyasal Akıl, Kitabevi Yay.
Muhammed Hamidullah, İlk İslam devleti, Beyan Yay.
Nevin Abdulhalık Mustafa, İslam Siyasal Düşüncesinde Muhalefet, Ayışığı Yay.
İhsan Süreyya Sırma, Örnek Halifeler Dönemi, Beyan Yay.
İhsan Süreyya Sırma, Emeviler Dönemi, Beyan Yay.
İhsan Süreyya Sırma, Abbasiler Dönemi, Beyan Yay.
Mevdudi, Hilafet ve Saltanat, Hilal Yay.
Muhammed Ammara, Mutezile ve Devrim, Ekin Yay.
Muhammed Ammara, Mutezile ve İnsanın özgürlük Arayışı, Ekin Yay.
Celaleddin Vatandaş Vahiyden Kültüre, Pınar Yay.
Mustafa İslamoğlu, İmamlar ve Sultanlar, Denge Yay.
R.İhsan Eliaçık, İslamın Yenilikçileri-1 , Söylem Yay.
Ahmet Akbulut, Sahabe Devri Siyasi Hadiselerin Kelami Problemlere Etkileri, Birleşik Yay.
Mehmed Said Hatipoğlu, Hilafetin Kureyşiliği, Kitabiyat Yay.
Ahmed Ağırakça, Emeviler Döneminde Kıyamlar, Şafak Yay.
Mehmet Azimli, X. Yüzyıla Kadar Şii Karakterli Hareketler, Çizgi Yay.
Cem Zorlu, Abbasilerin ilk Yüzyılında İsyanlar, Ankara Okulu Yay.
Cem Zorlu, Din ve Siyasal Söylem, İnsan Yay.
Mustafa Günal, Hz. Ali Dönemi ve İç Siyaset, İnsan Yay.
Ramazan Can, Yönetimde Meşruiyet Tartışmaları, Tablet Yay.
Abdulaziz Durî, İlk Dönem İslam Tarihi –bir önsöz- Endülüs Yay.
Muhit Mert, Kelam Tarihi Problemleri, Ankara Okulu Yay.
Osman Aydınlı, Mutezile’nin Altın Çağı , Ankara Okulu Yay.
Yaşar Kutluay, İslamiyette İtikadi Mezheblerin Doğuşu, Pınar Yay.
Nadim Macit, Ehl-i Sünnet Ekolünün Doğuşu, İhtar Yay.
Mehmet Evkuran, Sünni Paradigmayı Anlamak, Ankara Okulu Yay.
Yorumlar 9
Ömer hocam bu yazınızın bir başlangıç olduğunu düşünüyorum. Üzerinde çalışmakta olduğunuz İslam tarihi konulularını ve ilginç tesbitlerinizi merakla bekliyoruz. Allah yar ve yardımcınız olsun.
Bu kadar kitabı hepimizin okuması biraz zor ama umarım siz bizi aydınlatırsınız.
Yazarımızın değindiği konular tüm müslümanların ortak sorunlarıdır.Güzel ve son derece faydalı olduğuna inandığım bir yazı olmuş.İnşallah bunların devamıda gelir.
Yazınızda olumlu ibarelerle birlikte , kalıplaşmış düşüncelerden sıyrılamamış olduğunuzu daha doğrusu bu düşüncenin eksen olmasından kendinizi kurtaramadığınızı gördüm, aynı düşünce ekseninde olan sadece bilimsel araştırma yapma ve herşeye kuşku ve eleştirel yaklaşma esasını ilke edinen kişileri ölçü almak hakikate ulşmanın ön koşulu değil ,bunu da belirtelim.Tek taraflı değil hem sünni hem de şia kaynaklarından faydalanarak bu gerçekleşebilir, bir defa şiayı baştan hapsederseniz bu önyargılı olduğunuzu gösterir , zira bunu görmezden gelmek bilimsel araştırma ve hakikate ulaşma noktasında zaafiyetinizi gösterir, şianın tarihsel bir olay akabinde inanç esası çıkardığı inancı dahi maalesef çok basit ve komik bir gerekçedir, bunun tartışmasını burdan yapmak oldukça uzun ,hatta imkansız olur ,ben de bu konu ile ilgili şia eserleri vererek Kuran ve sünnet perspektifinden değerlendirilerek incelenmesini tavsiye ederim.
Allame Murtaza Askeri , Ehli beyt ve ehli sünnet ekolleri 1-2-3 KEVSER YAYIN
Mehdi Aksu , Gerçeğe giden yol KEVSER YAYIN
Müracat , Allame Askeri Mir yayın
Muhammed Ticani serisi ( 4 kitap)
Teşrih ve muhakeme , Kadı behlül behçet efendi , KEVSER YAYIN
Tüm boyutlarıyla şia , Allame Tabatabai , KEVSER YAYIN
Hz. Ebu Talip , Ali Akın , SEKALEYN
Ehli sünnet ve şiada siyasal düşünce , İNSAN YAYIN
Peşaver Geceleri , Muhammed Musevi, KEVSER YAYIN
Ehli beyt Mektebi , Ali Rıdvani, KEVSER YAYIN
İslam ve İrfan , Kadri Çelik , HAMD YAYIN
İslam Tarihi , Abdulbaki Gölpınarlı , DERİN YAYIN
NEHCUL BELAĞA ; BEYAN , KALEM , FEREC YAYINLARI
İmam Hasan’ın barışı , KEVSER YAYIN
İmam Huseyn ve Kerbela , Murtaza Mutahhari , KEVSER YAYIN
Ali şiası ve Safevi şiası , Ali Şeriati , FECR YAYIN
Nass ve İctihat , Allame ŞEREFUDDİN
Ehli sünnete göre Ehlibeyt ,Ebul hasan bakırı ,KEVSER YAYIN
Şefaat üzerine , Allame Tabatabai
Cevaplıyoruz , Rıza Huseyninesep, KEVSER YAYIN
Hz. Muhammed ve Ehlibeytin Hayatı , KEVSER YAYIN
12 İMAM , Mehdi Pişvai ,ALULBEYT YAYIN
İslam Tarihi , Mehdi Pişvai, KEVSER YAYIN
Ehlibeyt imamlarının siyasi tutumları , Mutahhari , KEVSER YAYIN
Bilinmeyen siması ile Hz. Ali , Mutahhari , KEVSER YAYIN
Ehli beyt mektebinde Temel İnançlar 1-2 , Abdullah Turan , ALİ TAHA YAYIN
Ehli beyt mektebiyle ilgili siteleri de ziyaret ederek kafanızdaki soru işaretlerinin de cevaplarını bulabilirsiniz . Tebyan.net , Alulbeyt.com , Rasthaber.com, Caferilik.com, Welayet.com, Taghrib.com, İkiislam.com ,
Bunlara ilaveten İmam Humeyni , Ayetullah Mutahhari, Ali Şeriati , Allame Tabatabai ,Allame Fadlullah , Muhammed Bagır Sadr .....vs şia alimlerini okuyarak şia hakkında çok daha sağlıklı bilgiler edinebilirsiniz , şia hakkında ön yargılarını yıkamamış , basmakalıp düşüncenin dışına çıkamayan ,çıkmaktan korkan , düşünsel anlamda devrimci olamayan , bakışı sadece ön yargı, eleştiri ve edebiyat olan bir bakış gerçeklere ulaşmanızı engeller .Allah emanet olun
Sizin de ifade ettiğiniz gibi bu meseleyi, burada tartışılabilmemize imkan yok. Yazımda sizin açınızdan olumlu ibarelerin olduğunu yazmanız bile “kalıplaşmış düşünceler” den uzaklaşmış olduğuma bir delil sayılabilir. Belki iyi ifade edememiş olabilirim ama “her şeye kuşku ve eleştiri ile yaklaşan ve bilimsel araştırma yapan” kimseleri kendime ölçü olarak almadım ve almam da. Bu kimselerin araştırmaları bizim için yararlanabileceğimiz kaynaklardan bazılarıdır. Sizin isimlerini saydığınız Ali Şeriati, Mutahhari, Fadlallah gibi değerli ilim ehlinin eserleri de yararlandığımız kaynaklardır. Fakat onlarda benim için “ölçü” değillerdir. Benim için ölçü, biraz sloganik gelecek ama “Hidayet kaynağımız olan Kur’an-ı Kerim” dir. Bu, tarihi şartları içinde oluşmuş “Sünni ve Şii düşünce kalıpları” ndan sıyrılmayı gerektirir. Yani “vahyedilen” ile vahiyden anlaşılan"ı ayrıştırmayı gerektirir. Yazımdaki Şia’ya karşı yapılan yorumları bir saldırı, hakaret olarak algılamamanızı; farklı bir bakış açısı olarak değerlendirmenizi beklerim. Daha sonra yayınlamayı düşündüğüm bu yazının devamları umarım sizi fazla sinirlendirmez. Bir de bu bakış açısına bir bakın diyorum. Sizin kalıplarınızın da eleştiriye ihtiyacı var diye düşünüyorum. Allah’a Emanet olun.
S.A . Yazımda haddimi aşan bir nokta var ise özrümü ifade ederim , yalnız benim demek istediğim nokta salt ehli sünnet daha doğrusu , şia olmayan ,fikir adamlarını okurken aynı zamanda şia mektebinin sesine de kulak verilmesi , yoksa illa ki her iki camiayı da okumak ve araştırmaktır doğru olan , İkincisi Kur’an merkezli olma yeterli değil , Allah Rasulunu nereye yerleştirelim ,ki Rasul ile ilgili ayetler varken , Rasul yaşayan kuranın ta kendisi , sanal islam’ın tabiricaizse pratiğe dönüşüdür ben acizin düşünceleri , Allah’a emanet olun .
sayın ömer islam bey diyorsunuz ki benim bu yazımdan vahy ile vahyden anlaşılanın bir birinden ayırt edilmesi gerekirdi. sadece bir soru soracağım. sizin yazınızı vahy olarak mı değerlendireceğiz yoksa vahyden anlaşılan olarak mı değerlendirelim. bu nasıl bir anlayış benim düşüncemi de vahy olarak alın demeye mi geliyor
adeta Peygamberi Rafa kaldırıyorsunuz.
Kur’an tek başına sana yeterse,Peygamberde bana yeter.
Bir kuran kadarda,Peygamberin yaşandısıdır.
Senin yaşantını ve sözlerini örnek almıyorum.Yazılarına asla itimat etmiyorum.O lkadar yaz ki...
Yalnız, tarih okumaları sırasında dikkat etmemiz gereken husus şudur; Tarih kitapları ile ulaştığımız bilgiler zannidir. Yani kesin bilgi ihtiva etmezler. Dolayısıyla bu bilgilerden itikat, ilke çıkarılamaz. Şia’nın yaptığı gibi tarihi bir olay üzerine inanç esası geliştirilemez.
--
Yukarıda yazdığın gibi Kuranda bir tarihi olaydır.
Doğrulara inanırız,Yanlışları atarız.
İslam atılmaz.Ama sen atılabilirsin.