İran'ın Direnişi ve Müslüman Coğrafyaların Geleceği

Müslüman coğrafyası, tarihinin en önemli kırılma dönemlerinden birinden geçmektedir. Bir tarafta küresel güçlerin siyasi, ekonomik ve askerî tahakküm politikaları; diğer tarafta bağımsızlığını, kimliğini ve kendi geleceğini korumaya çalışan toplumlar bulunmaktadır. Bu mücadelenin önemli merkezlerinden biri de İran'dır.

İran'ın Amerika Birleşik Devletleri karşısında sürdürdüğü mücadele, yalnızca iki devlet arasındaki siyasi ve askerî rekabet olarak okunamaz. Bu mesele, aynı zamanda İslam dünyasının bağımsızlık arayışının, emperyalizmle hesaplaşmasının ve kendi tarihsel iradesini yeniden inşa etme çabasının bir parçasıdır.

1979 İslam Devrimi ile birlikte İran, dış politikasında bağımsızlık ve Amerikan nüfuzuna karşı çıkışı temel ilkelerinden biri hâline getirmiştir. Bu tarihten itibaren yaptırımlar, siyasi baskılar, diplomatik gerilimler ve askerî tehditler İran'ın uluslararası ilişkilerinin belirleyici unsurları olmuştur.

Ancak burada asıl üzerinde durulması gereken mesele, İran'ın kendisinden daha büyüktür: "Müslüman toplumlar kendi geleceklerini belirleyebilecek bir iradeye sahip midir?" Emperyalizme karşı bağımsızlık iradesi ve bu iradenin bedelini ödeyebilme bilincine ve hassasiyetine sahip midir? 

İran'ın Amerika karşısındaki tutumu, İslam dünyasında şu temel soruyu yeniden gündeme getirmiştir: Bir ülke, küresel güçlerin belirlediği sınırların dışında kendi siyasi ve ekonomik tercihlerinde ısrar edebilir mi?

Bu soru yalnızca İran'ın değil, bütün Müslüman toplumların sorusudur.

Çünkü siyasi bağımsızlığını kazanamayan bir toplumun ekonomik bağımsızlık kurması, kendi teknolojisini geliştirmesi ve medeniyet iddiasını gerçekleştirmesi oldukça zordur.

İran'ın direniş söyleminin İslam dünyasındaki en önemli karşılıklarından biri Filistin meselesidir.

Kudüs, Mescid-i Aksa ve Filistin halkının özgürlük mücadelesi, mezhep ve coğrafya sınırlarını aşan ortak bir sorumluluk alanıdır.

Filistin meselesini yalnızca Arapların meselesi olarak görmek, İslam dünyasının tarihsel ve ahlaki sorumluluğunu daraltmaktır. Gazze'de yaşanan acılar, işgal ve yerinden edilme karşısında sessiz kalmak, ümmet bilincinin sorgulanmasını gerektirir.

İran'ın Filistin'e yönelik siyasi ve askerî desteği, bu bağlamda bölgesel ve uluslararası siyasetin önemli unsurlarından biridir. Bununla birlikte Filistin davasının hiçbir devletin jeopolitik çıkarına indirgenmemesi gerekir.

Filistin, öncelikle Filistin halkının meselesidir. Onların iradesi, özgürlüğü, onuru ve geleceği her türlü siyasi hesabın üzerinde tutulmalıdır.

İslam dünyasının en büyük sorunlarından biri, ortak düşmanlıklar ve ortak acılar karşısında dahi mezhep ayrılıklarının siyasi rekabetin aracına dönüştürülmesidir.

Şii ile Sünni arasındaki tarihsel farklılıklar, Müslümanların birbirlerinin haklarını ve hukuklarını yok saymalarına gerekçe olamaz.

Ümmet bilinci, bir devletin bütün politikalarını benimsemek değildir. Ümmet bilinci, adaleti bütün devletlerin ve hareketlerin üzerinde bir ölçü hâline getirmektir.

Bizim ihtiyacımız, mezhep üzerinden kurulan siyasi kamplaşmalar değil; adalet, kardeşlik ve ortak sorumluluk temelinde gelişen bir İslam dünyasıdır.

Amerika'nın İran'a yönelik yaptırımları, ekonomik bağımsızlığın ne kadar hayati olduğunu göstermektedir.

Bir ülkenin enerji kaynaklarına, bankacılık sistemine, teknolojisine ve uluslararası ticaretine yönelik kısıtlamalar, yalnızca devlet yönetimini değil, doğrudan halkın yaşamını da etkiler.

İran'ın geliştirmeye çalıştığı direnç ekonomisi, bu baskılar karşısında üretim ve teknoloji kapasitesini koruma arayışıdır.

Fakat ekonomik direnişin gerçek başarısı, yalnızca devletin ayakta kalmasıyla ölçülemez. Halkın refahı, sosyal adalet, gelir dağılımı ve temel ihtiyaçlara erişim de bu mücadelenin ayrılmaz parçalarıdır.

İslam dünyası, kendi bilimini, teknolojisini, sanayisini ve ekonomik iş birliği mekanizmalarını geliştirmeden gerçek anlamda bağımsız bir gelecek kuramaz.

İran'ın Amerika karşısındaki mücadelesi, İslam dünyasının kendi geleceği üzerine düşünmesi için önemli bir imkân sunmaktadır. Ancak bu mücadeleyi yalnızca askerî güç üzerinden değerlendirmek, meselenin düşünsel ve medeniyet boyutunu eksik bırakacaktır.

İslam dünyasının ihtiyacı olan şey, yalnızca güçlü ordular değil; güçlü üniversiteler, bağımsız ekonomiler, adil yönetimler, özgür düşünce ortamları ve ortak kalkınma iradesidir.

Bir ülkenin emperyal baskılara direnmesi önemlidir. Fakat bu direnişin toplumsal adalete, halkın iradesine ve insan onuruna dayanması da aynı derecede önemlidir.

İran'ın tecrübesi bu yönleriyle hem incelenmeli hem de eleştirel bir düşünce süzgecinden geçirilmelidir.

Bugün İslam dünyasının ihtiyacı, yalnızca Amerika'ya karşı slogan üretmek değildir. Asıl ihtiyaç, emperyalizmin siyasi ve ekonomik mekanizmalarını doğru okumak, bağımlılık ilişkilerini aşmak ve kendi medeniyet iddiasını yeniden inşa etmektir.

İran'ın direnişi bu tartışmanın önemli bir parçasıdır. Fakat asıl mesele İran'ın sınırlarını aşan, bütün Müslüman toplumları ilgilendiren bir gelecek meselesidir.

Bizim aradığımız, bir devletin başka bir devlete üstün gelmesinden ibaret bir dünya değildir. Bizim aradığımız; mazlumun hukukunun korunduğu, müslüman halkların iradesine saygı duyulduğu, sömürünün ve tahakkümün reddedildiği, ilmin ve adaletin esas alındığı bir medeniyet ufkudur.

Unutulmamalıdır ki direniş, yalnızca zulme karşı ayakta kalmak değildir. Direniş, aynı zamanda zulmün yerine adaleti, bağımlılığın yerine özgürlüğü, cehaletin yerine ilmi ve parçalanmışlığın yerine kardeşliği inşa etme sorumluluğudur.

Bir ümmetin yeniden ayağa kalkması, yalnızca düşmanlarının karşısında durmasıyla değil, kendi içinde adaleti hâkim kılmasıyla mümkündür. Bu anlamda İran'ın Amerika karşısındaki direnişini ve duruşunu tahkir etmek veya hafife almak yerine takdir etmek, tahlil etmek Müslümanlara yarar sağlayacaktır.